Γ. Νάθενα: Ο Οδοντωτός, 120 χρόνια

Από τον Χρίστο Φωτεινόπουλο

Η παρουσίαση του βιβλίου του Γ. Νάθενα με τίτλο «Ο Οδοντωτός, Διακοφτό-Καλάβρυτα-120 χρόνια (Ιστορία-Παρουσίαση-Περιήγηση), που εκδόθηκε το 2016 υπό την αιγίδα του Συλλόγου Φίλων Σιδηροδρόμων. Η παρουσίαση έγινε στα πλαίσια των εκδηλώσεων για τα 120χρονα γενέθλια του Οδοντωτού στις 5—11—2016 στην αίθουσα εκδηλώσεων του Λυκείου Καλαβρύτων.

"Αγαπητοί φίλοι,

αισθάνομαι, πρώτα απ’ όλα, την ανάγκη να ευχαριστήσω τον εκλεκτό φίλο και συγγραφέα Γιώργο Νάθενα για την τιμητική προς το πρόσωπό μου πρόσκληση, να είμαι εκ των παρουσιαστών του νέου εξαίρετου πονήματός του. Θεωρώ, ωστόσο, ότι η τιμή αυτή ανήκει πρωτίστως στον φορέα που εκπροσωπώ εδώ σήμερα, το Δημοτικό Μουσείο Καλαβρυτινού Ολοκαυτώματος.

Καλούμαι, λοιπόν, στο σύντομο χρόνο που έχω στη διάθεσή μου να παρουσιάσω το βιβλίο του Γ.Ν. και μέσα από αυτό τον Οδοντωτό σιδηρόδρομο.

Θ’ αρχίσω κάπως απρόσμενα, αφηγούμενος δυο σκηνές από μια προσωπική αλλά σχετική με το θέμα μας μικρή ιστορία, απ΄ αυτές που γεννάει η ίδια η ζωή, σαν κινηματογραφική ταινία, καρέ-καρέ.

Είμαι φίλος ή μάλλον έγινα φίλος του Οδοντωτού σιδηροδρόμου ανεπίγνωστα και εξ ανάγκης. Θυμάμαι τον εαυτό μου, μικρό παιδί, κάπου εκεί στα μέσα της δεκαετίας του ’60, κατά την περίοδο των διακοπών συνδεδεμένο από αυτή την ηλικία με το τρενάκι, καθώς ήμουν υποχρεωμένος στο σφύριγμα του τρένου από του Αλήμπεη να τρέξω στον σταθμό για να βοηθήσω τον πατέρα μου, έναν έντιμο βιοπαλαιστή, αχθοφόρο στο επάγγελμα, με την προσμονή και την προσδοκία μήπως μας τύχαινε κανένα αγώι. Θυμάμαι που συχνά σκαρφάλωνα πότε στη σκευοφόρο του τρένου και πότε στο φορτηγό βαγόνι ή στην αποθήκη εμπορευμάτων, προσπαθώντας να βάλω ένα χεράκι βοήθειας για να φορτώνουμε κάθε φορά σ’ ένα τρίτροχο ξύλινο καρότσι με σιδερένιες ρόδες τις αποσκευές των ταξιδιωτών που επισκέπτονταν την πόλη μας, καθώς και μικροεμπορεύματα παραγγελιοδόχων καταστηματαρχών και κατόπιν αγκομαχώντας να σπρώχνουμε το καρότσι και να τα μεταφέρουμε, όπου μας υπέδειχναν. Ανεξίτηλα παιδικά βιώματα.


















Ωστόσο η ιστορία έχει και συνέχεια.-Στα εφηβικά τα χρόνια- βρέθηκα πάλι στο ίδιο σιδηροδρομικό περιβάλλον. Βρέθηκα να δουλεύω σερβιτόρος στο κυλικείο του σταθμού, για το χαρτζιλίκι. Εκεί μου δόθηκε η ευκαιρία να γνωρίσω ανθρώπους που υπηρέτησαν με περισσή ευσυνειδησία, αγάπη και μεράκι το δίκτυο. Σταθμάρχες, τροχοπεδητές, μηχανοδηγοί, κλειδούχοι, αποθηκάριοι, εργάτες συντήρησης της γραμμής, όλος ο μικρόκοσμος του τρένου, της γραμμής και του σταθμού, μου μετέδωσαν την αγάπη και την ευαισθησία τους για το αθώο αυτό συγκοινωνιακό μέσο. Οι περισσότεροι, «ξένοι», αγάπησαν την περιοχή, διέμειναν στην πόλη, συνήψαν σχέσεις, ενσωματώθηκαν με την τοπική κοινωνία, έγιναν …Καλαβρυτινοί. Φίλος, λοιπόν, πριν τους Φίλους τρέφω απεριόριστη αγάπη στον Οδοντωτό και σε όσους τον υπηρετούν..

Με τον Γιώργο τον Νάθενα είμαστε παλιοί γνώριμοι. Η γνωριμία μας χρονολογείται από το έτος 1996, όταν συμμετείχαμε σε επετειακή ημερίδα για τα εκατόχρονα γενέθλια του Οδοντωτού, που είχαν διοργανώσει ο Ο.Σ.Ε., ο Δήμος Καλαβρύτων, οι Κοινότητες Διακοφτού και Ζαχλωρούς, ο Σύλλογος Φίλων του Σιδηροδρόμου και η Δημοτική πολιτιστική επιχείρηση-ποιότητας ζωής Καλαβρύτων, υπό την αιγίδα του ΠΕ.ΧΩ.ΔΕ. και της Γ.Γ. Αθλητισμού, με θέμα τη βιωσιμότητα και την ανάπτυξη του Οδοντωτού. Εκεί γνώρισα τον άνθρωπο, τον επιστήμονα, τον οραματιστή, τον Φίλο του Οδοντωτού και των Καλαβρύτων και έκτοτε δικό μου φίλο, Γ. Νάθενα.

Το βιβλίο του, «Ο Οδοντωτός, Διακοφτό-Καλάβρυτα-120 χρόνια (Ιστορία-Παρουσίαση-Περιήγηση), που εκδόθηκε το 2016 υπό την αιγίδα του Συλλόγου Φίλων Σιδηροδρόμων, είναι πέραν πάσης αμφιβολίας μια ιδιαίτερα καλαίσθητη και πολυτελής έκδοση με πλούσιο υλικό τεκμηρίωσης του θέματος που πραγματεύεται. Και μόνον το μέγεθός του – 195 σελίδες μεγάλου μεγέθους – πιστοποιεί την εγκυρότητα του παραπάνω ισχυρισμού.

Αν και έχει όλα τα γνωρίσματα ενός πλούσιου Λευκώματος, πρέπει να ομολογηθεί ότι δεν αποτελεί ένα απλό ή ένα ακόμη Λεύκωμα, αλλά ένα σύγγραμμα κοπιώδες, εμπεριστατωμένο, τεκμηριωμένο και πλήρες, με εκτενή και λεπτομερή κείμενα και πλήθος εικόνων, σχεδίων και φωτογραφιών, αναμφισβήτητα πολύτιμο για όποιον επιθυμεί να γνωρίσει και να ταξιδέψει (εντός ή εκτός εισαγωγικών) στο φαράγγι του Βουραϊκού ως επιβάτης της εκατοεικοσάχρονης-120χρονης -διαδρομής του ιστορικού τρένου που το διασχίζει και πλέον αποτελεί αναπόσπαστο – σχεδόν συστατικό πλέον – στοιχείο του.

Το βιβλίο αυτό είναι ολοφάνερα προϊόν έρωτα και αφοσίωσης (και προφανώς όχι μόνο ενός ανθρώπου, του συγγραφέα του), που προϋποθέτει μελέτη και έρευνα σε βάθος (διαβάζουμε 81 βιβλιογραφικές καταγραφές), αλλά και συστηματική προσπάθεια συγκέντρωσης του υλικού από πάσης φύσεως πηγές.

Διαβάζοντάς το ο αναγνώστης προσεγγίζει την ιστορία του Οδοντωτού σιδηρόδρομου ήδη από την εποχή της λήψης της απόφασης κατασκευής του έως σήμερα και μέχρι τα σχέδια και τις δυνατότητες περαιτέρω αξιοποίησής του στο μέλλον και παράλληλα μεταφέρεται στην περιοχή Καλαβρύτων, και ευρύτερα στην Ελλάδα, του 19ου και του 20ου αι. και στο εξαιρετικού φυσικού κάλλους φαράγγι του Βουραϊκού.

Ξεκινώντας τη «διαδρομή» με το σύντομο ιστορικό και τα βασικά χαρακτηριστικά των οδοντωτών σιδηροδρόμων διεθνώς, ο «οδηγός» μας, ο συγγραφέας του Λευκώματος, προχωρά στην ιστορική πορεία του Οδοντωτού Διακοφτού-Καλαβρύτων από την κατασκευή του μέχρι τις μέρες μας, επισκοπώντας την κατασκευή της γραμμής, τα τεχνικά έργα στην περιοχή, τη δημιουργία των σταθμών, το τροχαίο υλικό και εντέλει τη λειτουργία και την εκμετάλλευση της σιδηροδρομικής γραμμής. Παράλληλα παρουσιάζονται η περιοχή του Χελμού και η χαράδρα του Βουραϊκού ποταμού και συγχρόνως ανιχνεύεται το αποτύπωμα του Οδοντωτού στη λογοτεχνία αφενός και στις συλλογικές και προσωπικές μνήμες αφετέρου. Τέλος παρουσιάζεται η προοπτική του στο μέλλον μέσα από σκέψεις, προτάσεις και μελέτες.

Το βιβλίο, όπως παρατήρησα προηγουμένως, είναι πολύτιμο, καθώς ο συγγραφέας του έχει μελετήσει το σύνολο σχεδόν της παρεχόμενης βιβλιογραφίας και συγχρόνως δημοσιεύει σπανιότατες εικόνες, τεχνικά σχέδια και σκαριφήματα-σκίτσα από τη μελέτη της γαλλικής αποστολής μηχανικών του 19ου αι., παλαιές φωτογραφίες και καρτ ποστάλ προερχόμενα από βιβλία, λευκώματα, περιοδικά, φυλλάδια, αρχεία και ιδιωτικές συλλογές. Πολύτιμες επίσης οι «καταθέσεις ψυχής» ανθρώπων που ζυμώθηκαν με τον Οδοντωτό και αποτελούν τη ζωντανή ιστορία του: του Γιώργου Μητρόπουλου, που διατηρούσε ξενώνα στη Ζαχλωρού, του παλιού μηχανοδηγού Γ. Κουμούτσου, του συνταξιούχου σταθμάρχη Δημ. Καρποντίνη, του Προέδρου του Συλλόγου Φίλων Οδοντωτού Γιάννη Καραπαναγιώτη, του σταθμάρχη του ΟΣΕ Θεόδ. Μαστραπά, του γνωστού επιφυλλιδογράφου Α. Χρόνη και του «δικού μας» Αλέξη Λεχουρίτη.

Υποκύπτω στον πειρασμό να ανθολογήσω και να διαβάσω ένα πολύ μικρό χωρίο από το Λεύκωμα, ενδεικτικό όχι της εμβρίθειας του πονήματος (αυτό είναι αδύνατο), αλλά οπωσδήποτε της οπτικής και της ευαισθησίας του συγγραφέα του: «Ο Οδοντωτός σιδηρόδρομος Διακοφτού-Καλαβρύτων, αποτελώντας στα περισσότερα χρόνια της εκατοεικοσάχρονης-120χρονης ζωής του τον μοναδικό τρόπο και αγωγό επικοινωνίας της ειδυλλιακής σε ομορφιές και πλούσιας σε ιστορία ορεινής περιοχής Αιγιάλειας και Καλαβρύτων με τον «έξω κόσμο», ενεπλάκη έντονα με την ιστορία της περιοχής του, διαμόρφωσε μια ισχυρή επιρροή πάνω στην τοπική κοινωνία, ενώ συνδέθηκε στενά και με όλους τους διάσημους και λιγότερο διάσημους κατά καιρούς επιβάτες του που εξ ανάγκης ή από επιλογή τον χρησιμοποίησαν για να προσπελάσουν εκεί και προπαντός για να απολαύσουν ως περιηγητές και ταξιδιώτες τις απίστευτες ομορφιές που κρύβει η διαδρομή μέσα από το φαράγγι του Βουραϊκού.

Έτσι λοιπόν ο βαθμός ενθέτησης του Οδοντωτού, τόσο στη συλλογική συνείδηση και τα βιώματα της τοπικής κοινωνίας, όσο και στις αναμνήσεις των επισκεπτών-επιβατών του, είναι ιδιαίτερα μεγάλος, ώστε να μπορούμε άφοβα να ισχυριστούμε ότι είναι ίσως το πιο δημοφιλές τραίνο στην Ελλάδα, το πιο αγαπημένο τραίνο σε επίπεδο τοπικής κοινωνίας και το πιο διάσημο ελληνικό τραίνο έξω από τα σύνορα της χώρας».

Τελειώνοντας και από αυτό το βήμα αισθάνομαι την ανάγκη να υιοθετήσω την παραίνεση-ευχή του Γ.Νάθενα, ο οποίος επισημαίνοντας ότι ο Οδοντωτός αποτελεί την πλέον προβεβλημένη σιδηροδρομική γραμμή της χώρας, ένα πραγματικό brand name, και το κυριότερο ίσως μέσο προβολής της ορεινής περιοχής της Βόρειας Πελοποννήσου ως βασικού πόλου έλξης τουριστών και εκδρομέων, τονίζει την υποχρέωσή μας για την ακόμα πιο αποτελεσματική σε ποιότητα, επάρκεια και φιλικότητα προς το χρήστη αξιοποίηση του πολύτιμου αυτού πόρου, σε συνεργασία με τους άλλους τουριστικούς πόλους ενδιαφέροντος της περιοχής.

Και κάτι τελευταίο. Ο Σιδηροδρομικός Σταθμός Καλαβρύτων δεν παρέχει προσβασιμότητα στα άτομα που αντιμετωπίζουν κινητικά προβλήματα και επιθυμούν να επιβιβαστούν και να ταξιδέψουν με τον Οδοντωτό. Θα σας παρακαλούσα κ. Αποστολόπουλε (Πρόεδρος ΟΣΕ) στους μελλοντικούς σχεδιασμούς να λάβετε υπόψη σας και αυτή την παράλειψη-αθέλητη, πιστεύω, αδικία. Όπως αντιλαμβάνεστε είναι θέμα ευαισθησίας και ανθρωπιάς.

Φίλε Γ. Νάθενα, εύχομαι το νέο σου βιβλίο να είναι καλοτάξιδο.

Σας Ευχαριστώ."


Ομιλία του Ιάσωνα Φωτήλα κατά την παρουσίαση του λευκώματος 

"Κύριοι Δήμαρχοι της Αιγιαλείας και των Καλαβρύτων,
Κύριε πρόεδρε της Παγκαλαβρυτινής ένωσης,
Φίλε Γιώργο Νάθαινα,

Αγαπητοί φίλοι,

Με ιδιαίτερη συγκίνηση, τιμή και υπερηφάνεια αποδέχτηκα την πρόσκληση των εκδόσεων «Μίλητος» και του φίλου και συγγραφέα του παρόντος τόμου Γιώργου Νάθαινα να μιλήσω για τα 120 χρόνια από τη λειτουργία του οδοντωτού σιδηρόδρομου Διακοφτού- Καλαβρύτων.

Επιτρέψτε μου στην ομιλία μου αυτή να εξηγήσω τους τρεις χαρακτηρισμούς που χρησιμοποίησα για να αποτυπώσω τα συναισθήματα που νοιώθω παρουσιάζοντας τον παρόντα τόμο.

Το αίσθημα της υπερηφάνειας καταρχάς έχει να κάνει με λόγους οικογενειακούς. Όπως γνωρίζετε ίσως οι περισσότεροι - αποτυπώνεται άλλωστε και στον παρόντα τόμο - χάρη στην επιμονή του προπάππου μου Αλέξανδρου Φωτήλα, Υφυπουργού τότε Συγκοινωνιών του αείμνηστου μεγάλου πολιτικού και τότε πρωθυπουργού της χώρας Χαρίλαου Τρικούπη, τέθηκαν τα θεμέλια του οδοντωτού σιδηρόδρομου Διακοφτού- Καλαβρύτων.

Ήταν ο Αλέξανδρος Φωτήλας που έπεισε τον τότε πρωθυπουργό για τα θετικά οφέλη της τοπική οικονομίας της ορεινής Αχαΐας από την πρωτοποριακή τότε κατασκευή του σιδηρόδρομου.

Και μπορεί σήμερα για μερικούς να φαντάζει όχι τόσο σημαντική η απόφαση για τη δημιουργία ενός σιδηροδρομικού δικτύου μήκους μόλις 22 χιλιομέτρων στην ορεινή Αχαΐα αλλά γνωρίζετε πολύ καλά πώς τέτοια απόφαση δεν ήταν απλή για την Ελλάδα του 19ου αιώνα.

Κι αυτό γιατί ο 19ος αιώνας είναι ένας από τους πιο δύσκολους καιρούς στη ιστορία του έθνους μας. Χαρακτηρίστηκε ο αιώνας της «αργόσυρτης ανάπτυξης» από τον καθηγητή κ. Κωνσταντίνο Τσουκαλά και δεν είχε άδικο.

Δύσκολη εποχή για την Ελλάδα που αναζητούσε το βηματισμό της ώστε να συγχρονιστεί με το σύγχρονο δυτικό κόσμο. Είχε μείνει πίσω στις εξελίξεις στην οικονομία η χώρα μας και χωρίς υποδομές λόγω των εκατονταετιών της οθωμανικής κυριαρχίας αλλά και του πολυαίμακτου αγώνα της απελευθέρωσης.

Όταν κατάφερε να ανεξαρτητοποιηθεί στα 1830 ήταν προς τα τέλη του 19ου αιώνα που φάνηκε ότι υπήρχαν οι πρώτες προϋποθέσεις για το «άλμα προς τα εμπρός».

Ένα από τα πιο εμβληματικά σύμβολα της βιομηχανικής επανάστασης που δείχνουν ότι είσαι στο κομμάτι του δυτικού αναπτυγμένου κόσμου αποτελούσε ο σιδηρόδρομος.

Με την εισαγωγή του στην Αγγλία στα τέλη του 18ου αιώνα άλλαξε άρδην το τοπίο των μεταφορών και προωθήθηκε ακόμα περισσότερο η βιομηχανική επανάσταση. Αυτό το τόσο κρίσιμο μέσο για τη νέα εποχή ήρθε και στη χώρα μας τις δύο τελευταίες δεκαετίες του 19ου αιώνα. Οι συζητήσεις βέβαια είχαν προηγηθεί αλλά η ανυπαρξία οικονομικών πόρων και η διαρκής ανάγκη για διάθεσή τους κυρίως στις συνεχόμενες πολεμικές αναμετρήσεις που ήμασταν αναγκασμένοι να συμμετάσχουμε αλλά και για την αποπληρωμή παλαιότερων χρεών δεν συνέβαλαν στην υλοποίηση του σχεδίου νωρίτερα.

Ευτύχησε όμως η χώρα μας την εποχή αυτή να έχει επικεφαλής τον μεγάλο μεσολογγίτη πολιτικό Χαρίλαο Τρικούπη, ο οποίος έβλεπε μπροστά και κατανόησε την ανάγκη η χώρα μας να αναπτύξει ένα βασικό σιδηροδρομικό δίκτυο στην Πελοπόννησο στη Στερεά Ελλάδα και στη Θεσσαλία προς όφελος της οικονομίας και κατά συνέπεια των κατοίκων της.

Και είναι αυτός ο λόγος που χρησιμοποίησα τη δεύτερη λέξη για να περιγράψω τα συναισθήματά μου για τη σημερινή παρουσίαση.

Νιώθω λοιπόν τιμή. Γιατί είναι τιμή για μένα το έργο της σιδηροδρομικής σύνδεσης Διακοφτού- Καλαβρύτων να αποτελεί ένα μέρος αυτής της τιτάνιας προσπάθειας που έγινε με τη συμμετοχή του προπάππου μου Υφυπουργού Συγκοινωνιών και ταυτίστηκε με τη συλλογική προσπάθεια του έθνους μας για ανάπτυξη.

Δεν θέλω να επεκταθώ στα τεχνικά μέρη του έργου και πώς έγινε κατορθωτή η υλοποίησή του με τη σύμπραξη γαλλικών, ελβετικών και ιταλικών εταιρειών, άλλωστε υπάρχουν άλλοι πιο αρμόδιοι ανάμεσά μας απόψε για το θέμα και θα μιλήσουν αναλυτικά.

Σε ένα μόνο στοιχείο θα ήθελα να αναφερθώ, αυτό του πλάτους της γραμμής που για όσους γνωρίζουν αποτέλεσε αντικείμενο συζήτησης στη Ελλάδα του 1880 όχι μόνο για τη γραμμή Διακοφτού - Καλαβρύτων αλλά συνολικά για το σιδηροδρομικό δίκτυο της χώρας.

Ο Χαρίλαος Τρικούπης σωστά διέγνωσε ότι αρκούσε για τα οικονομικά και μεταφορικά δεδομένα της εποχής και της περιοχής των Καλαβρύτων πλάτος γραμμής 0,75μ. Ο κυριότερος πολιτικός του αντίπαλος, Θεόδωρος Δεληγιάννης, υποστήριζε το ένα (1) μέτρο πλάτος.

Αλίμονο, από τότε διχαζόμασταν ή λαϊκίζαμε ακόμα και για το πλάτος της γραμμής των σιδηροδρόμων όταν θα έπρεπε να εξετάζουμε μόνο με επιστημονικό τρόπο τα δεδομένα της εποχής.

Οι εξελίξεις προφανώς δικαίωσαν τον Τρικούπη, ενώ δεν είναι τυχαίο ότι μέχρι και σήμερα παραμένει το πλάτος της στα 0,75μ.

Τούτο όμως είναι βέβαιο πέραν των τεχνικών λεπτομερειών: ο Οδοντωτός αποτέλεσε για περισσότερα από 80 χρόνια (μέχρι περίπου το 1975) την αποκλειστική σχεδόν πύλη επικοινωνίας των Καλαβρύτων με τον έξω κόσμο, όπως σωστά αναφέρει στο βιβλίο ο Γιώργος Νάθαινας, τονώνοντας την αγροτική οικονομία, το εμπόριο και βελτιώνοντας αισθητά τη διαβίωση των κατοίκων μέσω της επικοινωνίας τους με την Πάτρα και την Αθήνα.

Επιπλέον αποτελεί ακόμα και σήμερα, που έχουν βελτιωθεί οι χερσαίες συγκοινωνίες, ένα πρωτότυπο μέσο συγκοινωνίας που εξυπηρετεί χιλιάδες πολίτες και τουρίστες.

Αν υλοποιηθεί μάλιστα και η χάραξη προς το χιονοδρομικό κέντρο του Χελμού και την Αγία Λαύρα θα μπορέσει ακόμα περισσότερο να συμβάλει στην τουριστική προβολή και ανάπτυξη του νομού μας αλλά και της χώρας συνολικά!

Το τρίτο συναίσθημα που όπως σας είπα νοιώθω είναι η συγκίνηση. Κι αυτό γιατί «ο Μουντζούρης» ή «το τρενάκι» όπως λεγόταν για δεκαετίες ταυτίστηκε με τα ατομικά και συλλογικά πεπρωμένα του λαού μας ανά τους αιώνες. Είναι εύστοχη η διατύπωση του συγγραφέα πώς αποτελεί ίσως το πιο αγαπημένο τρένο στην Ελλάδα και το πιο διάσημο έξω από τα σύνορα της χώρας.

Είναι κάτι παραπάνω από συγκινητικές οι εικόνες που περιγράφει στο βιβλίο του ο Γιώργος Νάθαινας για τους στρατεύσιμους που επιβιβάζονταν στο τρένο από Καλάβρυτα και τους άλλους σταθμούς για να πάνε στο Διακοφτό και από εκεί στα σύνορα με σκοπό να υπερασπίσουν την πατρίδα από την φασιστική εισβολή τον Οκτώβριο του 1940.

Είναι επίσης συγκινητικές οι αναμνήσεις από αναγκαίες τότε ενέργειες σαμποτάζ συμπατριωτών μας για την ανατίναξη των γραμμών του οδοντωτού στα 1943 όταν πια η χώρα μας ήταν υπό ιταλική και γερμανική κατοχή.

Στις ράγες του τρένου δυστυχώς εκτελέστηκαν δεκάδες πατριώτες μας από τις δυνάμεις κατοχής. Το διάσημο τρενάκι ήταν επίσης το μέσο με το οποίο μεταφέρθηκαν οι κλαπείσες περιουσίες των Καλαβρυτινών μετά το ολοκαύτωμα της πόλης και τη δολοφονία των αρσενικών κατοίκων της στις 13/12/1943…

Στα βαγόνια του πριν και μετά τον πόλεμο επιβιβάστηκαν δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι, πολίτες κάθε ηλικίας και κοινωνικής τάξης, βασιλιάδες και πρωθυπουργοί, αγρότες και αστοί, μετανάστες και τουρίστες.

Γεύτηκαν μέσα από τα βαγόνια του τη μαγευτική διαδρομή στο φαράγγι του Βουραϊκού, τη σημαντική της συντόμευση λόγω των νέων ηλεκτροκίνητων – ντιζελοκίνητων μηχανών που τέθηκαν σε λειτουργία από το 1959.

Οι νεώτεροι επισκέπτες γεύτηκαν και την επαναλειτουργία του ιστορικού ατμήλατου συρμού το 1996 με αφορμή τα 100 χρόνια λειτουργίας ενώ από το καλοκαίρι του 2009 έχουν τη χαρά να μετακινούνται με νέες ανέσεις με τις νέες τρίδυμες ντιζελοκίνητες-ηλεκτρικές αυτοκινητάμαξες της ελβετικής εταιρείας Stadler.

Αναρίθμητοι περιηγητές και επισκέπτες στην περιοχή αποτύπωσαν ακόμα και ζωγραφικά τα βιώματά τους από την εξαιρετικής ομορφιάς διαδρομή, ταινίες γυρίστηκαν με φόντο το τρενάκι και το φυσικό τοπίο έγινε αντικείμενο περιγραφής επιφυλλίδων και χρονογραφημάτων.

Κρατώ από αυτές μία περιγραφή του μεγάλου χρονικογράφου μας Δημήτρη Ψαθά στην εφημερίδα «ΤΑ ΝΕΑ» στα 1953, όπου με τίτλο «το Θαυματουργό» περιγράφει με καυστικό χιούμορ τη διαδρομή με τον οδοντωτό. Στην ουσία αποθεώνει το τρένο γιατί παρ’ ότι στενό, ειδικά την εποχή αυτή, καταλαβαίνει ότι λαχταρούσαν να επιβιβαστούν σε αυτό πλήθος επιβατών για να απολαύσουν τη μαγευτική διαδρομή!

Σας διαβάζω το σύντομο σχετικό απόσπασμα, αξίζει νομίζω τον κόπο:

«Από πού ν’ αρχίσω και που να τελειώσω την περιγραφή σου, ω απερίγραπτο, ταλαίπωρο, δυστυχές, γηραλέο, συμπαθές, ασθματικό, αδιαχώρητο, ακατανόητο και ακατονόμαστο σαρδελοκούτι που φέρνεις το μεγαλοπρεπές όνομα Οδοντωτός Σιδηρόδρομος Καλαβρύτων… Όταν φθάσαμε στο Διακοφτό, είδαμε στο σταθμό πολύ κόσμο μαζεμένο. Άντρες, γυναίκες και παιδιά, κότες, βαλίτσες και δέματα, αγρότες, εκδρομείς Αθηναίοι, Πατρινοί και άλλοι – όρθιοι περίμεναν μ’ έναν τόνο αγωνίας στα πρόσωπα που δεν μου άρεσε καθόλου… Την ίδια στιγμή έσκισε τον αέρα ένα οξύτατο σφύριγμα, θριαμβευτικό, κι είδαμε να κινείται προς το μέρος μας μια μικρή γηραλέα ατμομηχανή που έβηχε βαριά σαν κρυολογημένος συνταξιούχος κι έσερνε από πίσω της ένα μεγάλο ξύλινο σαρδελοκούτι, έξω από το οποίο ήταν γραμμένα ο αριθμός 1 και πολλά 3. Φρικαλέα υπόνοια μου πέρασε από το μυαλό.

Μήπως είναι αυτό το τρένο;
Μάλιστα κύριε.

Εδώ μέσα θα μπούμε;
Μάλιστα κύριε.

Έμεινα για λίγα δευτερόλεπτα σιωπηλός, βλέποντας το πράγμα με αντικρουόμενα συναισθήματα θαυμασμού, ανησυχίας, απορίας, τρόμου και συμπαθείας.

Έχει κι άλλα βαγόνια;
Όχι κύριε.

Και θα μας πάρει όλους;
Όλους κύριε.

Μα πώς είναι δυνατόν να χωρέσει όλος αυτός ο κόσμος μέσα σε τούτο δα το πράγμα;
Μην ανησυχείτε κύριε. Το τρένο αυτό είναι θαυματουργό…

Απ’ τη στιγμή εκείνη μου γεννήθηκε ένας απεριόριστος θαυμασμός προς το συμπαθέστατο και γηραλέο τρενάκι, που επέπρωτο να αναρριχηθεί στα όρη, φέρνοντας στην καμπούρα του όλο αυτό το πλήθος των επιβατών, που ήδη είχε μαζευτεί και συμπιεστεί προς τις κλειστές ακόμα πόρτες του βαγονιού και περίμενε ν’ ανοίξουν με φωνές…»

…Καλοτάξιδο λοιπόν να είναι το τρενάκι μας ανά τους αιώνες!

…Καλοτάξιδο και το βιβλίο του φίλου Γιώργου Νάθαινα.

Σας ευχαριστώ."